Bibliotheek

Openingstijden: dinsdag, donderdag en zaterdag van 10.00 tot 13.00 uur

SASNEV herbergt de Nederlandse Bibliotheek Kaapstad met een groeiende collectie van meer dan 27.000 Nederlandstalige boeken, cd’s, dvd’s, tijdschriften en kranten. De bibliotheek beheert een kleine maar waardevolle en zeer gewaardeerde collectie Afrikaanse fictie en non-fictie (inclusief de Rykie van Reenen-collectie). De Nederlandse Bibliotheek is open op dinsdag, donderdag en zaterdag van 10.00 tot 13.00 uur.

Nederlandse bibliotheek: een korte geschiedenis

Het bestaan van een Nederlandse bibliotheek loopt als een gouden draad door de geschiedenis van SASNEV, zoals het vandaag de dag heet, heen.

SASNEV Pinelands

De gedachte (en verlangen) aan een bibliotheek blijkt uit de briefwisselingen van Ebel Hero Ebels met vrienden. Ebel Hero Ebels riep in zijn testament de Willem de Zwijger Foundation (WdZ) – nauw verbonden met het bestaan van de Nederlandse Boekerij (NB), in het leven. In zijn laatste jaren schrijft hij regelmatig aan zijn vriend HL de Langen over de noodzaak om zich dichtbij “een goede bibliotheek” te vestigen.

Ook in de geschiedenis van het Algemeen Nederlands Verbond (ANV), gevestigd in Kaapstad Zuid-Afrika, waaruit de NB ontstond en die tegenwoordig in het SASNEV-gebouw gehuisvest is, staat de NB centraal.

Het was op 13 juni 1913 dat de bibliotheek, De Boekerij, in Kaapstad werd opgericht onder de naam Hollandsche Leeskamer, dankzij een subsidie van het ANV in Nederland. In 1903 werden door het ANV (Nederland) boeken naar de ANV-divisie Kaapstad verzonden. Het Nederlandse Koffiehuis was gevestigd in het Groote Kerk-gebouw in Kaapstad.

In 1918 ontving de Leeskamer de eerste van daarna regelmatige financiële ondersteuning van de Kaapse Provinciale Administratie. De naam veranderde naar Openbare Hollandsch-Afrikaanse Boekerij en Leeskamer ANV.

Op 29 augustus 1934 verhuisde de bibliotheek, voor de aankomende 32 jaar, naar Leliestraat 6 in Kaapstad, onder de officiële naam Openbare Afrikaans-Nederlandse Boekerij en Leeskamer. Dit gebouw werd in 1965 afgebroken en de boeken werden tijdelijk opgeslagen.

Een jaar later, in 1966, trok de bibliotheek naar het Waalburggebouw in Kaapstad – voor de volgende 16 jaar. De huurovereenkomst voor de Waalburggebouw verviel in 1982 en weer werd alles tijdelijk opgeslagen. In 1982, begon de Van Ewijck Stigting de huur van de bibliotheek te subsidiëren.

In 1983 verhuisde de bibliotheek naar het Satbel Gebouw in Green Point, Kaapstad, waar het op 27 april 1984 weer opende voor het publiek. In 1989 veranderde de naam naar Nederlandse Boekerij-ANV.

De subsidie die een aantal jaren door de Nederlandse overheid gegeven werd, kwam in 1981 tot een einde toen het culturele verdrag tussen Zuid-Afrika en Nederland verviel. Financiële steun kwam van bronnen zoals de ZASM (Zuid-Afrikaanse Stichting Moederland), Visser-Neerlandiafonds en de Van Ewijck Stigting in Kaapstad.

Maar het was de WdZ-stichting die een centrale rol zou spelen bij het voortbestaan van de bibliotheek, sinds het in 1991 besloot om financiële steun te verlenen bij het huren van een grotere ruimte in het Satbel Gebouw. De bibliotheek werd het middelpunt voor alle activiteiten van ANV Kaapstad.

De boekerij functioneerde sinds 1913 onafhankelijk met een eigen bestuur. De WdZ-stichting besloot in 1995, in overleg met ANV Kaapstad, om een gebouw te kopen en dit uit te breiden tot een volwaardig Nederlands-Vlaams-Afrikaans cultuurcentrum – die ook de boekerij zou huisvesten.

Sinds augustus 1997 zit de bibliotheek in dit nieuwe gebouw in Pinelands, het resultaat van een samenwerkingsverband tussen Stichting Huis der Nederlanden (momenteel actief als SASNEV), de Willem de Zwijger Stichting (WdZ) en de ANV-afdeling Kaapstad. Het specifieke doel was om geschikte huisvesting voor de ANV Boekerij te vinden en in dat proces de banden tussen Nederland, Vlaanderen en Zuid-Afrika te versterken en uit te bouwen.

En het is in dit gebouw dat de boekerij steeds een centrale rol speelt bij het samenbrengen van mensen die positief staan tegenover het voortleven van de Nederlandse taal en cultuur – zoals dit verwoord wordt in de Grote Nederlandse Gedachte.

Het eigendom van de ANV Boekerij, waaronder het bronmateriaal, werd in 1998 in termen van een vaste huurovereenkomst overgedragen aan SASNEV.

De huidige bibliotheek werd tot en met 2005 beheerd als integraal onderdeel van het Huis der Nederlanden (vandaag SASNEV). Het beheer van de bibliotheek is vandaag te dag in handen van de Vrienden van de Nederlandse Bibliotheek Kaapstad, onafhankelijk van SASNEV.

Maar het is SASNEV die de grootste collectie Nederlandse bronnen in het zuidelijk halfrond herbergt, namelijk meer dan 30.000 titels. Het is de enige toegankelijke particuliere Nederlandse bibliotheek in Zuid-Afrika waar een Nederlands boek kan worden uitgeleend.