Baie welkom by hierdie uitgawe van die Hutspot. Kom geniet saam met ons die begin van die winter in Suid-Afrika. Die taaldebat bly oraloor op die voorste linie met diep diskussie en nuwe invalshoeke en perspektiewe wat boei.
Onthou om te klik op die skakels heel onderaan vir nóg boeiende kwessies.
Geniet!

Ronelda Kamfer en Alfred Schaffer bij Boeken uit het Huis


Gratis online boekpresentatie, 27 mei 2021, 16.00-17.00 uur

De Zuid-Afrikaanse dichteres Ronelda S. Kamfer (1981) is in Nederland inmiddels geen onbekende meer. Antjie Krog bestempelde als Kamfers werk als ‘het beste en meest opwindende wat in de afgelopen jaren in Zuid-Afrika is verschenen’. Onlangs kwam de Nederlandse vertaling van Kamfers vierde dichtbundel uit, Chinatown. Op 27 mei is Kamfer samen met haar vaste vertaler, dichter en P.C. Hooftprijswinnaar Alfred Schaffer, te gast bij “Boeken uit het Huis”.

Lees meer.
Klik hier om naar de livestream te gaan.

Cultuurhistorica Inger Leemans verkozen tot nieuw lid van de KNAW (meertens.knaw.nl)


De KNAW heeft drieëntwintig nieuwe leden gekozen, waaronder drie buitenlandse. Leden van de KNAW, vooraanstaande wetenschappers uit alle disciplines, worden gekozen op grond van hun wetenschappelijke prestaties. De KNAW telt circa vijfhonderdvijftig leden. Een lidmaatschap is voor het leven. Op maandag 13 september worden de nieuwe Akademieleden geïnstalleerd. Eén van de nieuwe leden is Inger Leemans, hoogleraar cultuurgeschiedenis aan de Vrije Universiteit Amsterdam en onderzoeksleider van NL-Lab van het Humanities Cluster KNAW. Het rapport zegt over haar:

Inger Leemans onderzoekt historische thema’s die het individuele, het culturele en het maatschappelijke doorsnijden. Met een focus op de vroegmoderne periode van 1500 tot 1850 heeft zij onder meer onderzoek gedaan naar pornografie en de radicale verlichting, emoties in een economische context (bijvoorbeeld op de beurs) en de onontgonnen wereld van geuren in het verleden. Leemans durft originele keuzes te maken, zowel in haar onderwerpen als in haar methoden. Ze is vanaf de start een pionier in digitale geesteswetenschappen, omarmt expertises uit vele disciplines en combineert micro- en macronarratieven. Leemans gebruikt de geschiedenis om na te denken over eigentijdse normen. Haar open houding stelt haar daarbij in staat om ook over gevoelige thema’s de discussie aan te gaan. Lees meer.

Curious words in Dutch 9: Grapjas (blogs.transparent.com/dutch)


We all remember that person in our high school that had to make a joke out of everything. Entertaining, annoying, whatever. One thing was clear: they were the class clown! The Dutch somehow liken such funny people with jackets, because their word is: grapjas (“joke jacket”). Wait, what?

What a weird word. De grapjas is a samenstelling (compound noun) of de grap (joke) and de jas (jacket, coat). You would call somebody a grapjas if you think they’re actually funny, but more than not, it’s used sarcastically:
Wat een grapjas ben je toch. Kun je niet even serieus zijn?
However, it can also be used positively, simply to refer to somebody that fools around, always up for a joke. For example, RTL Nieuws prepared an obituary for the recently deceased British Prince Philip, calling him a grapjas. Grapjassen usually make flauwe grappen (corny jokes). Read more.

Louis Peter Grijp-lezing door Ashley Burgoyne (meertens.knaw.nl)


Hoe voorspelbaar is het Eurovisie Songfestival? Het is al lange tijd een van de meest bekeken televisieprogramma’s in Europa, maar het festival trekt ook gokbedrijven aan. Minstens vijftien bookmakers zijn online te volgen, allemaal met het doel om een winnaar aan te wijzen. Is dit allemaal zinloos gokken, of zijn er wel betekenisvolle patronen te ontdekken in de puntenverdeling van het Eurovisie Songfestival?

Net zoals op veel andere domeinen heeft de bigdatarevolutie een grote impact op de muziekwetenschap. In deze lezing zal Ashley Burgoyne een inkijkje geven in de wereld van de ‘hit song science’, toegespitst op het Songfestival, op basis van analyses die hij met zijn studenten heeft uitgevoerd. De lezing is toegankelijk voor een breed publiek (zowel programmeurs als niet-programmeurs) en zal eindigen met een toekomstperspectief op de ‘Open Up’-festivaleditie 2021 in Rotterdam.​ Lees meer.

Nieuw: online cursus Nederlands voor gevorderde anderstaligen (neerlandistiek.nl)


“Nederlands voor gevorderde anderstaligen” is een vernieuwende taalcursus met instapniveau B2 die inspeelt op de behoeften van het NVT-onderwijs en die van cursisten die zelfstandig hun Nederlands willen bijspijkeren. Deze cursus werd met steun van de Taalunie ontwikkeld door 4 NVT-docenten.
De online cursus is gratis toegankelijk voor iedereen, waar en wanneer dan ook.

  • Hij is opgebouwd rond twaalf colleges van de Universiteit van Nederland en Vlaanderen.
  • Er is aandacht voor zowel Nederlands-Nederlands als Belgisch-Nederlands.
  • Cursisten oefenen in de online leeromgeving luister- en verstavaardigheid, woordenschat en krijgen aan de hand van concrete voorbeelden uit de colleges inzicht in taalvariatie.
  • Docenten kunnen deze cursus aanbieden als zelfstudiepakket (e-learning) of aanvullen met online of fysieke colleges (blended learning).
  • Om de productieve vaardigheden te oefenen werden kant-en-klare spreek- en schrijftaken ontwikkeld die docenten gratis kunnen downloaden via Mijn NVT van de Taalunie. Ideaal voor de “flipped classroom”!

“Nederlands voor gevorderde anderstaligen” werd met de steun van de Nederlandse Taalunie ontwikkeld door vier docenten NVT: Sofie Royeaerd (Masaryk Universiteit Brno), Truus De Wilde (Freie Universität Berlin), Christine Sas (University College London) en Esther Ham (Indiana University Bloomington). Meer informatie.

The controversy over the Dutch Health Council (blogs.transparent.com/dutch)


Normally, you don’t hear much about it, yet it directly influences the beleid (policy) of the Dutch government. These past weeks, it made headlines, however, as it made some controversial advies (advice). I’m talking about the Gezondheidsraad (health council). Let’s talk about that council. How did it come to be, who’s part of it, and what is its influence and role?

What is the Gezondheidsraad?
The Gezondheidsraad begins its story in 1902. Following the 1901 Gezondheidswet, the first Dutch health law, this new council was to lead inspecties (inspections) on the volksgezondheid (public health). It was made up of the hoofdinspecteurs (head inspectors) and some gezondheidsdeskundigen (health experts). Besides this task, it was also asked to give advice to the regering (government).

However, this double task did not work for the raad (council). While advies geven (to give advice) went well, the supervision didn’t work. This is why the second Gezondheidswet (Health Law) of 1919 turned the Gezondheidsraad into a purely advisory organ. Its members became exclusively wetenschappers (scientists) and vertegenwoordigers (representatives) of societal and vocational organisations.
Over the years, the Gezondheidsraad turned more and more towards scientific advice. The vertegenwoordigers became less important, and it now is a purely scientific, independent advisory council. As its name suggests, the advice is about gezondheid (health). But it also includes voedselveiligheid (food safety), milieu (environment) and hygiëne (hygiene). Read more.

Waarom geloven mensen nog steeds in spoken? (meertens.knaw.nl)


Steeds als mensen ergens een spook denken te zien, blijkt het om een kwajongensstreek te gaan. Waarom blijven spoken dan toch nog steeds tot de verbeelding spreken?

Theo Meder van het Meertens Instituut, die onderzoek doet naar volksverhalen, heeft een door hem beheerde databank met onder meer sagen en legenden er even op nageslagen. Wat blijkt? Terwijl verhalen over wezens als weerwolven en vampiers al bijna zijn uitgestorven, kun je dat van spoken nog zeker niet zeggen. “Mensen gaan steeds minder naar de kerk, maar ze houden nog altijd vast aan de gedachte dat er iets is na onze dood. Dat we een geest worden, of een schim. Dit deel van het volksgeloof is nog niet echt aan het afkalven.” Lees verder in Quest.

De dekolonisering van de taal begint bij bewustwording (de-lage-landen.com)


Doordat taal een weergave is van de werkelijkheid en doordat we taal onbewust gebruiken, weerspiegelt ze de heersende verhoudingen in de maatschappij. Ook als die onrechtvaardig zijn. Daarom is het nodig de taal te dekoloniseren, schrijft scenarist en opiniemaker Raf Njotea. Maar omdat taal zo ongrijpbaar is, werken opgelegde regels niet goed. Wat wel werkt, is sensibilisering.

Arrival is een film over buitenaardse wezens zoals je ze zelden ziet. Er zijn geen bloeddorstig schreeuwende creaturen, geen heldhaftige piloten die de mensheid dankzij een ultiem manoeuvre op het nippertje van de totale uitroeiing weten te redden. De film, een pareltje uit 2016 van regisseur Denis Villeneuve, gaat over taalkundige Louise Banks (Amy Adams). Wanneer er plots twaalf gigantische ruimteschepen opduiken die op verschillende plekken vlak boven het aardoppervlak blijven zweven, wordt Banks door het Amerikaanse leger ingehuurd om contact te leggen met de wezens in een van die schepen.

De wezens blijken te communiceren aan de hand van een soort inktwolk die ze in de lucht spuiten in enigmatische cirkels, zonder duidelijk begin of einde. Terwijl Banks stukje bij beetje meer inzicht krijgt in de mysterieuze taal, merkt ze dat ze visioenen begint te krijgen, beelden van het verleden en van de toekomst. Lees meer.

Anne Bosveld: De zee is een buiging van een overeind komend lichaam (de-lage-landen.com)


Achttien jonge Vlaamse en Nederlandse auteurs laten artefacten uit de Rijksmuseumtentoonstelling Slavernij spreken. Voor dit prozagedicht liet Anne Bosveld zich inspireren door Panorama van Kaapstad en omgeving, vanaf de zee gezien uit 1778, dat wordt toegeschreven aan Robert Jacob Gordon.

De zee is een buiging van een overeind komend lichaam.
De zee is een buiging van een overeind komend lichaam. Geketend in zijn spanten drijft het schip, demonstreert de diepte door zijn omvang. Witte mannen staan op het dek, leggen hun handen voldaan op de reling en doorrijgen hebzuchtig de zee aan zwarte lichamen. Het anker ligt trekkend op de bodem. Vloeien hebben zich ingegraven, de stalen ketting staat strak en een golf is een mens die uit een mens durft te kruipen. Het witte schuim achterlatend. Lees meer.

VivA se toeganklikheidsveldtog (viva-afrikaans.org)


Vir die Virtuele Instituut vir Afrikaans (VivA) is inklusiwiteit nie net ʼn gonswoord nie. Ons werk juis virtueel om alle lede van die taalgemeenskap te bereik, en daarom het ons ons koppelvlakke begin herontwerp om ook aan gehoor- en siggestremde gebruikers toegang tot ons produkte en dienste te bied.
Gehoor- en siggestremde leerders en onderwysers moet byvoorbeeld presies dieselfde vakinhoud as hulle horende en siende eweknieë bemeester, en hierdie gebruikers moet presies dieselfde moeitelose toegang tot ons produkte en dienste kan kry.
Daardeur dien ons nie net die taalgemeenskap nie, ons dien ook die taal van ons hart en sinne, ons almal se Afrikaans.

ʼn Persverklaring waarin ons verduidelik hoe ons te werk gegaan het is hier beskikbaar, en wat ons nog alles wil doen om ons werk vir Afrikaans meer toeganklik te maak.

Voornamen met een migratieachtergrond (neerlandistiek.nl)


De voornamenvoorraad in Nederland is de laatste 50 jaar enorm verrijkt door migratie. Als je naar Nederland komt dan neem je taal en cultuur mee want dat is een belangrijk onderdeel van je identiteit. De voornamen van kinderen zijn daar geen uitzondering op. In deze en volgende afleveringen ga ik op zoek naar nieuwe voornamen die uit de belangrijkste herkomstlanden in Nederland zijn geïntroduceerd. Daarbij beperk ik me tot de voornamen van diegenen die in Nederland zijn geboren, waarbij de vader en/of de moeder en/of de grootvaders en/of de overgrootvaders (indien de generatie bekend is) in eenzelfde herkomstland zijn geboren.

De oudst bekende generatie moet altijd dat eenduidige herkomstland hebben. Van de 17,2 miljoen Nederlanders (in 2017) zijn er 15 miljoen in Nederland geboren. Daarvan hebben er 746.000 (5%) een migratie achtergrond als boven, terwijl 12,4 miljoen (83%) Nederlandse voorouders hebben. Lees meer.

I tried Taalthuis’s online Dutch course; here’s why I’ll be returning (dutchreview.com)


This past year, anyone who wants to achieve their goals likely has to do so online. My goal was to learn Dutch. Despite my makeshift workspace and decidedly un-orthopaedic chair, my online Dutch lessons have been a success beyond what I imagined. Before I get into why this is, let’s answer the question we’re all asking.

Can I really learn Dutch remotely? 
I was originally apprehensive about learning Dutch online. Would online lessons work? Would a video call feel too crowded? Would I ever get a chance to actually speak and practise my Dutch?

I had previously taken a Dutch language course two years ago, before the age of awkward elbow bumps and face masks. This course had been in person and I couldn’t imagine that doing all those homework corrections and in-class exercises could be done through Zoom.
I logged on to my first lesson at my school of choice, Taalthuis, a bit nervous. But, I quickly discovered that learning Dutch online is just as good as learning in a classroom — with some added benefits too. Read more.

Over spraakverwarring en cultuurverschillen (cursor.tue.nl)


Nederlandstalige Belgen en Nederlanders spreken op papier dezelfde taal, maar de praktijk blijkt weerbarstig. De verbale misverstanden waar Antwerpenaar Anthony Liekens tegen aanliep tijdens zijn promotietraject in Eindhoven, inspireerden hem om een online woordenboek voor het Belgisch Nederlands te beginnen. Cursor vroeg drie Belgen aan de TU/e – hoogleraren Ingrid Heynderickx en Bert Blocken en student Iris Van Ysacker – of zij Liekens’ observaties over taal en cultuur herkennen.

Mad scientist, noemt biomedisch technoloog Anthony Liekens zich op zijn website. Sinds een jaar of vijf bedrijft – en promoot – hij de wetenschap buiten de muren van de academische wereld. Zo is hij een van de oprichters van de burgerbeweging die in België opstond toen de pandemie begon, en die bijvoorbeeld naaipatronen voor mondkapjes (in België: mondmaskers) liet peer reviewen.

Liekens’ wetenschappelijke roots liggen deels over de noordgrens. Zo’n twintig jaar geleden passeert hij deze om in Eindhoven te promoveren bij Emile Aarts (wiskunde en informatica) en Peter Hilbers (biomedische technologie). Bij de allereerste presentatie van zijn onderzoeksopzet, loopt hij meteen tegen vraagtekens aan bij zijn promotoren. Want wat bedoelt Liekens als hij schrijft dat hij de evolutie met behulp van wiskundige modellen wil ‘verstaan’? Voor Belgen zijn ‘verstaan’ en ‘begrijpen’ synoniem, maar voor Nederlanders betekenen het verschillende dingen. Lees meer.

Premier De Croo: “Grote festivals moeten in tweede helft zomer mogelijk zijn”, maar experten zijn er niet gerust in (vrt.be)


In de tweede helft van de zomer moet het volgens premier Alexander De Croo (Open VLD) mogelijk zijn om enkele grotere festivals in ons land te organiseren. Onder welke voorwaarden dat zou gebeuren, zal dinsdag besproken worden op het Overlegcomité. De experten van de GEMS zijn er niet zo gerust in. “Het lijkt mij onveilig om dat zo vroeg op de kalender te plannen.”

Al maandenlang vraagt de festivalsector duidelijkheid over de zomer. Premier Alexander De Croo heeft zich nu uitgesproken. Volgens hem zou het mogelijk moeten zijn om enkele grotere festivals te organiseren in de tweede helft van de zomer. De Croo heeft daarover dit weekend samengezeten met de festivalsector én met de Vlaamse regering.
“Tegen augustus hebben alle volwassenen in ons land de kans gehad om zich te laten vaccineren. Bovendien hebben we in ons land ontzettend veel expertise in de evenementen- en festivalsector. Het gaat om professionals die tot de wereldtop behoren”, klinkt het. Lees meer.

Fairground culture officially recognised as part of Brussels heritage (thebulletin.be)


The culture of fairgrounds and fairs has been recognised as a part of Brussels heritage, the capital region’s secretary of state Pascal Smet announced on Monday. By awarding this distinction, it opens up the possibility of the capital’s fairgrounds and fairs being recognised by Unesco.
Around 40 fairs are organised throughout the Brussels-Capital Region and its 19 municipalities. Each has its own history, but the most significant is the Midi fair, which lasts for five weeks and usually welcomes nearly 1.5 million visitors.
“We all have memories of fairs, big and small,” said Pascal Smet “They deserve to be recognised and protected, both nationally and internationally.”
The inclusion of fairground culture in the heritage list of Brussels is supported by the Belgian Fairgrounds Association and is a first step towards wider recognition. Read more.

De socioloog zal ‘westers’ versus ‘niet-westers’ moeten afleren (nrc.nl)


De onrust op de sociale media was dinsdag voorspelbaar. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) gaat stoppen met het gebruik van de tweedeling ‘westers’ versus ‘niet-westers’. Die laatste term zou negatieve associaties oproepen. Bovendien zou het onderscheid door de toenemende verscheidenheid onder migranten steeds minder zeggen. De hoogopgeleide kenniswerker uit India heeft weinig gemeen met een asielzoeker uit Eritrea, terwijl hen allebei een ‘niet-westerse migratieachtergrond’ wordt toegeschreven.

‘Moffel het maar weer onder het tapijt’ was een van de online reacties. Het is een uiting van de zorg dat problemen die bij migrantengroepen vaker voorkomen straks niet langer worden benoemd. Wat betekent het loslaten van deze termen voor sociologen die voortdurend bevolkingsgroepen vergelijken op terreinen als volksgezondheid en criminaliteit?

Er hoeft niet veel te veranderen, zegt Willem Huijnk, onderzoeker bij het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). „Het CBS blijft van iedere Nederlander bijhouden wat het geboorteland van de ouders is. Als onderzoekers zelf een selectie willen maken op basis van het ‘oude’ onderscheid westers en niet-westers, dan kan dat. Maar als wij het er als onderzoekers over eens zijn dat dat onwenselijk is, dan zal dat steeds minder gebeuren.” Lees meer.

Brown cafés in the Netherlands: all you need to know (dutchreview.com)


Your workweek has taken its toll, you’re probably as tired as Sisyphus constantly rolling an immense boulder up a hill. But today, you have something to look forward to because it’s Friday. The usual cozy Friday night in that brown café on the corner.

Een biertje doen,” is a well-known expression in the Netherlands and something many of us do weekly and there’s nothing better than enjoying those glasses of beer with your friends in a typical Dutch brown café.

But what exactly is a brown café?
Before the 16th century, bars did not exist as we know them today. There were inns, lodgings, and taverns that were focused on offering food and accommodation both to travellers and city dwellers. Halfway through the 17th century, coffee made its entry into Europe and this resulted in the emergence of coffee houses, which varied by city. The term café, the French word for coffee, was born during this period.

The brown café originated at the beginning of the 19th century when people established small pubs or cafés in their living rooms as a source of extra income. In the Netherlands, almost everyone was allowed to own and run such a pub — until 1881 when the act to regulate the sale of alcohol required a permit in order to own a brown café. In addition, a maximum of 500 permits was allowed to be issued in the largest cities. This was the start of the professionalisation of the catering (HORECA) industry. Read more.

Farmer moves border marker, making Belgium bigger (thebulletin.be)


A farmer in Hainaut province moved the stone marker indicating the border between Belgium and France, making Belgium a couple of metres bigger. It appears that the pillar, in place for 200 years, was interfering with the farmer’s harvest.

It is unclear when the farmer in Erquelinnes, southwest of Charleroi, moved the marker (pictured), but it was recently spotted by three history buffs walking along the border. Technically the farmer has violated the Treaty of Kortrijk with the move.
Signed in 1820, the treaty officially set the border between France and what was then the United Kingdom of the Netherlands. The original stone pillars are still in place, marking the border between France, Belgium and Luxembourg today.

The amateur historians noted that the marker in the Féfu forest, which straddles the border between France and Belgium, had been moved about two metres into France – just outside the fencing around the farmer’s field. Read more.

Moooi releases real-life version of “impossible to produce” virtual chair by Andrés Reisinger (dezeen.com)


Dutch design brand Moooi has partnered with 3D artist Andrés Reisinger to mass-produce his Hortensia chair, which went viral on Instagram as a rendering and become known as “the chair that could not be made”.
Initially designed in 2018 as a purely digital piece of furniture, the armchair with its plump, hyper-tactile exterior has now been made into a physical chair covered in 30,000 fabric petals. It is available from Moooi in the original soft pink colour as well as a light grey.

The global release marks what is thought to be the first time that a product designed for the digital world has gone into mass production. Read more.

This Dutch invention will make you scream! (blogs.transparent.com/dutch)


Getting tested for COVID is indispensable right now. But it is so uncomfortable with that swab! Isn’t there a better way? Well, according to this Dutch inventor, a scream test might be a viable solution. What is the QuBA, how does it work, and will we scream to get tested soon?

Dit is eigenlijk dé oplossing voor iedereen die een hekel heeft aan die stokjes in z’n neus. (This is actually the solution for anyone that hates those sticks up their nose), he explains. Just scream for 8-10 seconds. Dutch inventor Peter van Wees had an idea. During COVID times, testing is indispensable. But who wants to get a stick pushed up their nose?

His solution: The Quick Breath Analyzer, or QuBA. It’s an airtight cabin where you have to do a simple thing to find out if you have COVID or not: schreeuwen (to scream)!

The air that you shout out is full of water particles, also those that contain the virus. By filtering out the water, Van Wees is able to find whether you expelled some of the virus or not. This test therefore does not measure whether you are besmet (infected), but besmettelijk (infectious). With high-performance air filtering, the accuracy of the measurements can be ensured. And within one minute, you have your result! This way, up to 120 people can be tested per hour. And while this machine isn’t cheap at 150.000 euros, it can save a lot of headaches, annoyances and waste! Read more.

Groete, tot volgende maand!
Die Hutspot-span